Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα εισάγει σημαντικές προβλέψεις που επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη των χερσαίων υποδομών των υδατοκαλλιεργειών. Η AMBIO εκπόνησε συνοπτική αξιολόγηση των βασικών διατάξεων του σχεδίου, αναλύοντας τις επιπτώσεις τους για τις ΠΟΑΥ και διατυπώνοντας συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης ενόψει της ολοκλήρωσης της διαβούλευσης.
Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα καθορίζει τις βασικές κατευθύνσεις για τη χωρική οργάνωση, την ανάπτυξη και τη λειτουργία των μεταποιητικών και εφοδιαστικών δραστηριοτήτων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Κεντρικές επιδιώξεις του αποτελούν η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, η προώθηση της οργανωμένης χωροθέτησης, η αξιοποίηση των υφιστάμενων μεταφορικών και λιμενικών υποδομών και η διασφάλιση της περιβαλλοντικής συμβατότητας των εγκαταστάσεων. Οι κατευθύνσεις του Πλαισίου παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον κλάδο των υδατοκαλλιεργειών. Η επίδρασή του αφορά κυρίως τις χερσαίες εγκαταστάσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναγνώριση της λειτουργικής σχέσης μεταξύ υδατοκαλλιέργειας, μεταποίησης και εφοδιαστικής αλυσίδας. Το σχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων μεταποίησης και εφοδιαστικής στο παράκτιο μέτωπο, όταν αυτές συνδέονται άμεσα με υφιστάμενες μονάδες υδατοκαλλιέργειας και όταν η εγγύτητα προς την πρώτη ύλη αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη λειτουργία τους (άρθρο 13: Σε περιοχές που υφίστανται μονάδες υδατοκαλλιεργειών δύναται να χωροθετηθούν στο παράκτιο μέτωπο συμπληρωματικά και σε αλληλεξάρτηση, μονάδες μεταποίησης και εφοδιαστικής που χρησιμοποιούν τα προϊόντα ή εφόδια υδατοκαλλιέργειας ως πρώτη ύλη). Οι προβλέψεις αυτές μπορούν να υποστηρίξουν την καθετοποίηση της παραγωγής, να μειώσουν το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς και να ενισχύσουν την προστιθέμενη αξία των παραγόμενων προϊόντων.
Η εφαρμογή των παραπάνω κατευθύνσεων δεν είναι ενιαία σε όλες τις περιοχές. Εξαρτάται από την κατάταξη κάθε Περιφερειακής Ενότητας ως προς τη μεταποίηση και την εφοδιαστική, από την ύπαρξη οργανωμένων υποδοχέων και λιμενικών εγκαταστάσεων, από τον βαθμό ανάπτυξης των μεταφορικών δικτύων και από τις ιδιαίτερες πιέσεις που ασκούνται στον παράκτιο χώρο. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν επίσης η συνύπαρξη με τουριστικές, οικιστικές, βιομηχανικές, εξορυκτικές και λιμενικές χρήσεις, καθώς και η ανάγκη προστασίας της ποιότητας των θαλάσσιων υδάτων και αποφυγής σωρευτικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
ΕΧΠ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ & ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
Οι βασικές προβλέψεις του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου που σχετίζονται άμεσα με τις υδατοκαλλιέργειες περιλαμβάνονται κυρίως στα άρθρα 7 και 13. Οι διατάξεις αυτές αναγνωρίζουν τη λειτουργική σχέση μεταξύ της πρωτογενούς παραγωγής, της μεταποίησης και της εφοδιαστικής αλυσίδας και προβλέπουν δυνατότητες χωροθέτησης των αναγκαίων εγκαταστάσεων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα:
• Στο άρθρο 7, στο πλαίσιο των κατευθύνσεων ανά κατηγορία δραστηριότητας, περιλαμβάνεται ειδική πρόβλεψη για την ίδρυση ή τον μετασχηματισμό μονάδων εντός ΠΟΑΥ, με αντικείμενο την επεξεργασία και τη μεταποίηση των προϊόντων τους.
• Το άρθρο 13 αφορά τη σχέση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία με τον χωρικό σχεδιασμό των υδατοκαλλιεργειών. Προβλέπει ότι σε περιοχές όπου υφίστανται μονάδες υδατοκαλλιέργειας μπορούν να χωροθετούνται στο παράκτιο μέτωπο μονάδες μεταποίησης και εφοδιαστικής, εφόσον λειτουργούν συμπληρωματικά και σε αλληλεξάρτηση με την υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα και χρησιμοποιούν προϊόντα ή εφόδια υδατοκαλλιέργειας ως πρώτη ύλη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή δυνατότητα μεμονωμένης χωροθέτησης των εγκαταστάσεων αυτών, όταν είναι αναγκαία η εγγύτητα προς την πρώτη ύλη. Η πρόβλεψη αυτή επιτρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές λειτουργικές ανάγκες του κλάδου, χωρίς ωστόσο να αναιρείται η γενικότερη κατεύθυνση του Πλαισίου υπέρ της οργανωμένης χωροθέτησης και της αποφυγής συγκρούσεων με άλλες χρήσεις του παράκτιου χώρου.
Οι προβλέψεις των δύο άρθρων λειτουργούν συμπληρωματικά. Η ειδική διάταξη του άρθρου 7 αφορά μονάδες επεξεργασίας και μεταποίησης εντός ΠΟΑΥ, ενώ το άρθρο 13 καλύπτει ευρύτερα εγκαταστάσεις μεταποίησης και εφοδιαστικής στο παράκτιο μέτωπο, όταν τεκμηριώνεται η άμεση λειτουργική τους σύνδεση με τις μονάδες υδατοκαλλιέργειας.
Επιπροσθέτως, στις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση βιομηχανικών μονάδων κατηγορίας Α2 και Β, ούτε εγκαταστάσεων εφοδιαστικής σε οικοτόπους προτεραιότητας εντός Ειδικών Ζωνών Διατήρησης (ΕΖΔ).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Βιομηχανίας & Εφοδιαστικής Αλυσίδας αναγνωρίζει τη λειτουργική σύνδεση των υδατοκαλλιεργειών με τη μεταποίηση και την εφοδιαστική και δημιουργεί καταρχήν θετικές δυνατότητες για την υποστήριξη των χερσαίων λειτουργιών των ΠΟΑΥ. Παράλληλα, προβλέπει τη δυνατότητα μεμονωμένης χωροθέτησης όπου απαιτείται άμεση σύνδεση με την παραγωγή, διατηρώντας όμως ως βασική κατεύθυνση την οργανωμένη χωροθέτηση και την αποφυγή συγκρούσεων χρήσεων.
Η εφαρμογή των προβλέψεων αυτών θα εξαρτηθεί από τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιοχής, όπως η ύπαρξη κατάλληλων χερσαίων χώρων και οργανωμένων υποδοχέων, η πρόσβαση σε λιμενικά και μεταφορικά δίκτυα και η συνύπαρξη με τουριστικές, οικιστικές, βιομηχανικές ή άλλες παράκτιες χρήσεις. Επομένως, το ΕΧΠ μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για την καθετοποίηση και την οργάνωση της παραγωγικής αλυσίδας των υδατοκαλλιεργειών, υπό την προϋπόθεση ότι οι ειδικές ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν με σαφήνεια και με σεβασμό στη χωρική και περιβαλλοντική συμβατότητα. Για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του Πλαισίου κρίνεται σκόπιμο:
• Να διατηρηθούν οι ειδικές προβλέψεις των άρθρων 7 και 13 για τις υδατοκαλλιέργειες στην τελική μορφή του Πλαισίου.
• Να τροποποιηθεί το άρθρο 8, ώστε να αναφέρεται ρητά σε «μονάδες μεταποίησης γεωργικών προϊόντων και προϊόντων υδατοκαλλιέργειας».
• Να αναδιατυπωθεί η αναφορά σε εγκαταστάσεις «εντός ΠΟΑΥ», ώστε να καθίσταται σαφές ότι οι ΠΟΑΥ αφορούν τον θαλάσσιο χώρο, ενώ οι χερσαίες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις χωροθετούνται σε κατάλληλες χερσαίες θέσεις, σε άμεση λειτουργική σύνδεση με τις μονάδες υδατοκαλλιέργειας που εξυπηρετούν.
Σημαντικό επίσης είναι ότι στις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση βιομηχανικών μονάδων κατηγορίας Α2 και Β, ούτε εγκαταστάσεων εφοδιαστικής σε οικοτόπους προτεραιότητας εντός Ειδικών Ζωνών Διατήρησης (ΕΖΔ). Συνολικά, το υπό διαβούλευση ΕΧΠ διαμορφώνει ένα κατ’ αρχήν θετικό πλαίσιο για τη σύνδεση των υδατοκαλλιεργειών με τη μεταποίηση και την εφοδιαστική αλυσίδα. Η ουσιαστική του συμβολή, όμως, θα κριθεί από το κατά πόσο οι σχετικές προβλέψεις θα εξειδικευτούν με τρόπο σαφή, λειτουργικό και συνεπή, ώστε να υποστηρίζουν πραγματικά τις ανάγκες της παραγωγής χωρίς να δημιουργούν αβεβαιότητες κατά τον χωρικό σχεδιασμό και την αδειοδότηση.
